Tez yazım kılavuzu: biçim ve teslim için kontrol listesi

Tezinin biçimi tutarlı olmalı ve enstitünün ya da bölümünün tez yazım kılavuzuna uymalıdır. Kenar boşlukları, yazı tipi, başlıklar, içindekiler ve diğer listeler, tablolar, şekiller ve alıntılar baştan sona aynı düzende olmalıdır. Özellikle teslimden hemen önce biçim hataları gereksiz yere zaman kaybettirir.

Bu rehberde bitirme tezini veya yüksek lisans tezini biçimlendirmek için pratik bir sıralama ve son bir kontrol listesi bulacaksın. Mimir Mentor, metin düzeltme, literatür taraması ve intihal kontrolü sunan, yapay zekâ destekli bir akademik çalışma platformudur.

Kısa cevap: Tezin biçiminde neler doğru olmalı?

Tezin biçiminde özellikle enstitünün tez yazım kılavuzundaki kurallar, düzgün bir başlık yapısı, doğru içindekiler ve listeler, tutarlı atıf ve hatasız bir PDF çıktısı doğru olmalıdır. İçerik iyi olsa bile küçük biçim hataları hızla özensiz bir izlenim bırakır.

• Stillerle çalış, elle eklenen boş satırlarla ve tek tek ayarlarla değil.
• Tüm listeleri son metin değişikliğinden sonra güncelle.
• Yalnızca Word dosyasını değil, PDF’i kontrol et.

Bir tez hangi biçime ihtiyaç duyar?

Bir tez; kapak ve iç kapak, içindekiler, metin gövdesi, başlıklar, sayfa numaraları, alıntılar, tablolar, şekiller ve kaynakça için tutarlı bir biçime ihtiyaç duyar. Kesin kurallar neredeyse her zaman üniversitenden, enstitünden veya bölümünden gelir.

En önemli kural: Önce enstitünün veya fakültenin resmî tez yazım kılavuzunu kontrol et. Genel biçim kuralları, üniversiten somut bir şey öngörmüyorsa yalnızca yol gösterir.

Bu önemlidir, çünkü her akademik çalışma için genel geçer, bağlayıcı bir biçim yoktur. Türkiye’de lisansüstü tezler için her enstitü kendi Tez Yazım Kılavuzunu yayımlar; kapak düzeni, kenar boşlukları, yazı tipi, satır aralığı ve sayfa numaralandırma üniversiteden üniversiteye farklılık gösterebilir. Bitirme tezlerinde ve bitirme projelerinde ise kurallar çoğunlukla bölüm tarafından belirlenir. Bu yüzden aşağıdaki değerleri yalnızca tipik örnekler olarak gör.

Kapağı ve listeleri nasıl biçimlendirirsin?

Kapağı ve listeleri en iyisi önce sağlam bir yapı olarak biçimlendirmektir. Bunlar temel bilgileri içerir ve metin gövdesindeki sonraki değişikliklerden zarar görmemelidir.

• Kapak; başlığı, adını, öğrenci numaranı, bölümünü veya anabilim dalını, üniversiteyi, danışmanını ve teslim tarihini içerir.
• İçindekiler, otomatik başlık stillerini kullanır.
• Şekiller ve tablolar listesi yalnızca şekil veya tablo varsa oluşturulur.
• Kısaltmalar listesini yalnızca birden fazla alan kısaltması kullanıyorsan ekle.
• Lisansüstü tezlerde kılavuzun istediği Türkçe özet ve İngilizce abstract sayfalarını unutma.

Çok sayıda kaynakla çalışıyorsan, Mimir Mentor literatür taraması gibi bir kaynak iş akışı yardımcı olur. Önemli olan, metin içi atıfların ve kaynakçadaki girdilerin aynı stili kullanmasıdır.

Biçim son kontrolünden önce metnini hatalara karşı kontrol et

Başlıklar ve sayfa numaraları nasıl olmalı?

Başlıklar ve sayfa numaraları mantıklı, tutarlı ve otomatik olarak oluşturulmuş olmalıdır. Elle biçimlendirilmiş başlıklar görsel olarak benzer görünse de içindekileri ve gezinmeyi hataya açık hâle getirir.

1. Stilleri kullan: Başlık 1, Başlık 2 ve Başlık 3 stillerini tutarlı biçimde kullan.
2. Çok derin bölümleme yapma: Bitirme tezlerinde üçten fazla düzey çoğu zaman karmaşık görünür.
3. Sayfa numaralarını kontrol et: Kapak genellikle numarasızdır; ön kısımlar çoğu kılavuzda Roma rakamıyla numaralandırılır, ayrıntılar kılavuza göre değişir.
4. İçindekileri güncelle: Her büyük değişiklikten sonra içindekileri yeniden oluştur.

İyi bir yapı yalnızca biçimlendirmeye değil, okumaya da yardım eder. Bir başlığın net bir içerik taşımadığını fark edersen, bu çoğu zaman bölümde yapısal bir sorun olduğunun işaretidir.

Alıntıları, tabloları ve şekilleri nasıl biçimlendirirsin?

Alıntılar, tablolar ve şekiller anlaşılır biçimde etiketlenmeli ve metne bağlanmalıdır. Metinde kendisine gönderme yapılmayan bir tablo rastgele durur, kaynağı belirtilmemiş bir şekil ise sorun yaratabilir.

Atıf ve kaynak çalışması için ek olarak atıfın temelleri yazısından yararlanabilirsin. Parafrazlarının özgün metne fazla yakın olup olmadığından emin değilsen, ayrıca bir intihal kontrolüyle kontrol et.

Biçimi ne zaman kontrol etmelisin?

Biçimi, ancak içerik, kaynaklar ve dil büyük ölçüde tamamlandığında son kez kontrol etmelisin. Sonraki her değişiklik sayfa sonlarını, şekil göndermelerini ve listeleri kaydırabilir.

Mimir kontrollerinden bir veri: Nisan 2026 literatür ve kaynak istatistiğine (Almanca) göre kontrollerin %58,9’unda bir kaynakça tespit edildi. 30.000 kelimenin üzerindeki çalışmalarda ortalama 54,87 kaynakça girdisi tanındı. Bu yüzden özellikle uzun çalışmalarda kaynakça kontrolü biçim son kontrolünün sabit bir parçasıdır.

Bunun için ayrı bir tur planla. Kaynak biçimi, kaynakça, tablo başlıkları ve şekil göndermeleri, aynı anda cümleleri yeniden yazmıyorken daha iyi kontrol edilir.

• Son içerik düzeltmesinden sonra.
• Yapay zekâ destekli yazım ve dil bilgisi düzeltmesinden sonra.
• Kaynakların kaynakçayla karşılaştırılmasından sonra.
• PDF çıktısının hemen ardından bir kez daha gözle.

PDF çıktısından önce son belirsiz cümleleri daha düzgün yeniden yaz

Son biçim kontrol listesinde neler olmalı?

Son biçim kontrol listesinde, PDF çıktısında veya teslimde görünür hâle gelen tüm noktalar yer alır. Amaç, dosyanın teknik olarak temiz ve biçimsel olarak tutarlı olmasıdır.

• PDF doğru açılıyor.
• Tüm sayfa numaraları doğru.
• İçindekiler güncel.
• Şekiller ve tablolar eksiksiz.
• Gerekiyorsa kaynakça yeni bir sayfada başlıyor.
• Etik beyan sayfası eklenmiş.
• Dosya adı kurallara uygun.

Yüklemeden önce bitmiş PDF’i, istenen beyanları ve kullandığın yardımcı araçların belgelenmesini kontrol et. Gerçek YZ kullanımını bir dedektör değerine göre değil, üniversitenin kurallarına göre belgelersin. Mimir Mentor’un yapay zekâ destekli metin düzeltmesi ek dil önerileri sunabilir.

Mimir Mentor, AB’deki sunucularla GDPR’ye (AB Genel Veri Koruma Tüzüğü) uygun çalışır. Yüklenen belgeler en geç 30 gün sonra otomatik olarak silinir ve herkese açık hiçbir intihal veri tabanına eklenmez. Harici yapay zekâ sağlayıcıları metinlerinle model eğitmez.

Kopyala-yapıştırdan kaynaklanan biçim hatalarından nasıl kaçınırsın?

Biçim hataları çoğu zaman bilgi eksikliğinden değil, kopyalanan metin parçalarından doğar. Notlardan, PDF’lerden veya eski belgelerden bölümler eklediğinde bazen görünmez biçimleri de alırsın. Bunlar yazı tiplerini, boşlukları, listeleri veya başlıkları değiştirebilir.

1. Stilleri kullan: Başlıklara ve metin gövdesine her zaman Word veya Docs stilleriyle biçim ver.
2. Yalnızca metni yapıştır: Başka kaynaklardan kopyalarken mümkünse kaynak biçimi olmadan yapıştır (Yalnızca Metni Koru).
3. Paragraf işaretlerini göster: Çift boş satırları ve zorunlu satır sonlarını bulmak için biçimlendirme işaretlerini görünür yap.
4. Tabloları ayrıca kontrol et: Tablolar PDF çıktısında özellikle kolay kayar.
5. Son PDF’i kontrol et: Yalnızca Word dosyasını değil, teslim ettiğin dosyanın kendisini kontrol et.

PDF çıktısından önce Word kontrolü

Pek çok biçim hatası ancak dışa aktarma sırasında veya Word’deki elle yapılan ayarlarla ortaya çıkar. Bu yüzden son PDF’ten önce yalnızca tek tek sayfaları değil, belgenin teknik temellerini de kontrol et.

• Stiller: Başlıkları elle kalın ve büyük yapma, Stiller ile çalış.
• Otomatik içindekiler: Her büyük değişiklikten sonra Tabloyu Güncelleştir ile güncelle.
• Sayfa sonları: Bölümleri çok sayıda boş satırla değil, sayfa sonuyla başlat.
• Şekiller ve tablolar: Resim yazılarını ve çapraz başvuruları dışa aktarmadan önce güncelle.
• Kaynakça: Girintileri, satır aralığını ve alfabetik sırayı kontrol et.
• PDF’e göz atma: Dışa aktarılan PDF’te kapağı, sayfa numaralarını, kenar boşluklarını ve ekleri kontrol et.

SSS: Tez yazım kılavuzu ve tez biçimi