Atıf yapmak, akademik yazımın temel bir parçasıdır. Okurların bilgilerin nereden geldiğini izlemesini sağlar ve eser sahiplerinin emeğinin doğru biçimde tanınmasını güvence altına alır. Bu yazıda atıf nasıl yapılır, hangi atıf stilleri yaygındır ve en sık hangi hatalar yapılır, adım adım görüyorsun.
Atıf nedir?
Atıf, kendi akademik çalışmanda başkalarının çalışmalarına onları kaynak olarak göstererek gönderme yapmaktır.
Atıf yaparken her zaman eksiksiz ve doğru künye bilgilerini vermeye dikkat et.
Atıf yapmak neden önemlidir?
Atıf yapmak birçok nedenle önemlidir: intihalden kaçınmak, başkalarının emeğini tanımak ve kendi argümanlarını güçlendirmek.
İstemeden yapılan atıf eksiklikleri bile intihal sayılabilir ve ağır akademik sonuçlar doğurabilir.
Farklı atıf stilleri
Alana ve yayına göre değişen farklı atıf stilleri vardır. En bilinenleri APA, MLA, Chicago ve Harvard’dır. Türkiye’de en yaygın olanı APA 7’dir; ilahiyat ile bazı sosyal ve beşerî bilimlerde ise Türkiye’de geliştirilen İSNAD Atıf Sistemi de kullanılır. Hangi stili kullanacağını çoğu zaman enstitünün tez yazım kılavuzu veya bölümün kuralları belirler; yayın için ise derginin yazım kuralları geçerlidir.
| Atıf stili | Alan | Özellikleri |
|---|---|---|
| APA | Sosyal bilimler | Yayın yılı ön plana çıkar |
| MLA | Beşerî bilimler | Yazar ve sayfa numarası vurgulanır |
| Chicago | Tarih, sanat | Dipnot ve son not kullanılır |
| Harvard | Çeşitli alanlar | Yazar-yıl sistemi |
| İSNAD | İlahiyat, sosyal ve beşerî bilimler (Türkiye) | Dipnotlu ve metin içi olmak üzere iki sürümü vardır |
Ayrıntılı APA stili
APA stili sosyal bilimlerde sıklıkla kullanılır ve Türkiye’deki üniversitelerde en yaygın atıf stilidir. Yayın yılına ve yazara önem verir. Türkçe metinlerde iki yazar arasında & yerine çoğu zaman ve yazılır; üç veya daha fazla yazarlı kaynaklarda ilk yazarın ardından vd. (ve diğerleri), sağlık bilimlerinde sık olarak ve ark. (ve arkadaşları) kullanılır. Hangi biçimin istendiğini kılavuzundan kontrol et.
APA’da metin içi atıflarda yazarın soyadını ve yayın yılını vermelisin.
| Öğe | Metin içi atıf | Kaynakça |
|---|---|---|
| Kitap | (Yılmaz, 2020) | Yılmaz, A. (2020). Kitabın başlığı. Yayınevi. |
| Dergi makalesi | (Demir ve Kaya, 2019) | Demir, B. ve Kaya, C. (2019). Makalenin başlığı. Derginin Adı, cilt(sayı), sayfa aralığı. |
| Üç veya daha fazla yazar | (Aydın vd., 2021) | Aydın, E., Şahin, F. ve Çelik, G. (2021). Makalenin başlığı. Derginin Adı, cilt(sayı), sayfa aralığı. |
Ayrıntılı MLA stili
MLA stili özellikle beşerî bilimlerde kullanılır. Yazarı ve sayfa numarasını vurgular.
MLA stilinde metin içinde yıl verilmez, yalnızca yazar ve sayfa numarası yazılır. Kaynakçada makale başlıkları tırnak içinde, kitap ve dergi adları italik yazılır.
| Öğe | Metin içi atıf | Kaynakça |
|---|---|---|
| Kitap | (Yılmaz 45) | Yılmaz, Ayşe. Kitabın Başlığı. Yayınevi, 2020. |
| Dergi makalesi | (Demir ve Kaya 123) | Demir, Burak ve Cem Kaya. Makalenin başlığı (tırnak içinde). Derginin Adı, cilt, sayı, 2019, ss. 123-145. |
Ayrıntılı Chicago stili
Chicago stili çoğunlukla tarih ve sanat bilimlerinde kullanılır ve bir çalışmada dipnotlarla uygulanır.
Chicago stilinde ayrıntılı bilgiler için dipnotları, tüm kaynakları listelemek için de çalışmanın sonunda bir kaynakça kullan.
| Öğe | Dipnot veya son not | Kaynakça |
|---|---|---|
| Kitap | 1. Yılmaz, Kitabın Başlığı, 34. | Yılmaz, Ayşe. Kitabın Başlığı. Şehir: Yayınevi, 2020. |
| Dergi makalesi | 2. Demir ve Kaya, Makalenin başlığı (tırnak içinde), 456. | Demir, Burak ve Cem Kaya. Makalenin başlığı (tırnak içinde). Derginin Adı cilt, sayı (2019): 456-478. |
Ayrıntılı Harvard stili
Pek çok farklı alanda kullanılan Harvard stili, yazar-yıl atıf sistemiyle öne çıkar. Ayrıntılar (noktalama, sayfa gösterimi) üniversiteye göre değişebilir.
Harvard stilinde metin içinde yazarı ve yılı belirtir, tüm kaynakları alfabetik sıralı bir kaynakçada listelersin.
| Öğe | Metin içi atıf | Kaynakça |
|---|---|---|
| Kitap | (Yılmaz 2020: 34) | Yılmaz, Ayşe (2020) Kitabın başlığı. Baskı. Şehir: Yayınevi. |
| Dergi makalesi | (Demir ve Kaya 2019: 456) | Demir, Burak ve Kaya, Cem (2019) Makalenin başlığı, Derginin Adı, cilt(sayı), s. 456-478. |
Atıf yaparken en sık yapılan 6 hata
Çalışmanın inandırıcılığını ve dürüstlüğünü korumak için atıf yaparken sık yapılan hataları tanımak ve bunlardan kaçınmak önemlidir.
| Hata | Örnek | Nasıl önlenir? |
|---|---|---|
| Yanlış biçim | Enstitü APA 7 isterken tezde MLA kullanmak. | Alanının ve kurumunun özel kurallarını, özellikle tez yazım kılavuzunu kontrol et. |
| Eksik bilgi | Bir kitap künyesinde yayınevini veya basım yerini atlamak. | Atıfında gerekli tüm bilgilerin yer aldığından emin ol. |
| Tutarsız atıf | Aynı çalışmada APA ile MLA’yı dönüşümlü kullanmak. | Çalışmanın tamamında aynı atıf stilini kullan. |
| Çevrim içi kaynakları göz ardı etmek | Dijital kaynaklara atıf yapmamak. | Çevrim içi kaynaklara da basılı kaynaklar kadar özenle yaklaş. |
| Doğrudan alıntılarda eksik sayfa numarası | Doğrudan bir alıntıda sayfa numarasını atlamak. | Doğrudan alıntılarda sayfa numarasını ver. Sayfa numarası yoksa, atıf stiline uygun bir yer bilgisi, örneğin bölüm ve paragraf ya da zaman damgası kullan. |
| Aşırı alıntı | Bir paragrafta çok fazla alıntı. | Alıntıları hedefli kullan ve kendi analizin ve tartışmanla tamamla. |
Atıf yaparken yapılması ve yapılmaması gerekenler
Aşağıda atıf yaparken hata yapmamana yardım edecek önemli kuralları bulabilirsin.
Yapılması gerekenler:
- Tutarlı ol: Çalışmanın tamamında aynı atıf stilini kullan.
- Doğruluk: Tüm atıfların doğru ve eksiksiz olduğundan emin ol.
- Kurallara uy: Alanının ve kurumunun, örneğin enstitünün tez yazım kılavuzunun özel atıf kurallarına uy.
- Kaynakları kontrol et: Tüm kaynaklarının güvenilir ve güncel olduğundan emin ol.
Yapılmaması gerekenler:
- Atıfsız kullanım: Başkalarının çalışmasını asla uygun bir atıf yapmadan alma.
- Güvenilmez kaynaklardan kaçın: İnandırıcılığı veya doğruluğu şüpheli kaynaklara dayanma.
- Aşırı alıntıdan kaçın: Kendi analizin ve argümanın pahasına çok fazla alıntı kullanma.
- Tutarsız biçim kullanma: Bir çalışmada farklı atıf stilleri kullanmaktan kaçın.
- İntihalden kaçın: Başkalarının çalışmasını, bir kısmı bile olsa, asla kendi çalışman gibi sunma.
- Hiçbir şeyi atlama: Atıflarında, örneğin doğrudan alıntılardaki sayfa numaraları gibi önemli bilgileri eksik bırakma.
Sonuç
Atıf, akademik çalışmaların temel bir parçasıdır. Yalnızca kapsamlı bir araştırma yaptığını göstermekle kalmaz, çalışmanın dürüstlüğünü ve inandırıcılığını da güvence altına alır.
Kaynakçanın ve metin içi atıflarının seçtiğin atıf stilinin gereklerine uyduğundan emin olmak için onları dikkatle kontrol et.
Doğru atıf tekniklerini uygulayarak intihalden kaçınabilir, başkalarının emeğini takdir edebilir ve kendi araştırmanı güçlendirebilirsin.
Akademik ifadeler dakikalar saniyeler içinde
SSS
-
Atıf yapmak neden önemlidir?
Atıf yapmak intihalden kaçınmak, başkalarının emeğini tanımak ve kendi argümanlarını desteklemek için önemlidir.
-
En yaygın atıf stilleri hangileri?
En bilinen atıf stilleri alana ve yayına göre kullanılan APA, MLA, Chicago ve Harvard’dır. Türkiye’de en yaygın olanı APA 7’dir; ilahiyat ile bazı sosyal ve beşerî bilimlerde İSNAD Atıf Sistemi de kullanılır.
-
Doğru atıf stilini nasıl seçerim?
Doğru atıf stili alanına, kurumunun kurallarına ve yayının türüne bağlıdır. Tezlerde çoğu zaman enstitünün tez yazım kılavuzu stili belirler. Hangi atıf stilini kullanacağını bilmiyorsan danışmanına sor.
-
Atıf yaparken sık yapılan hatalar nelerdir?
Sık yapılan hatalar arasında yanlış biçim, eksik bilgi, tutarsız atıf ve çevrim içi kaynakların göz ardı edilmesi yer alır.
